Poorterboeken

Aan de mannelijke inwoners van een middeleeuwse stad kon het zogenaamde poorterschap worden toegekend.

Het poorterschap was belangrijk voor iedereen die in de stad een ambacht uitoefende, bezittingen had of in de handel zat. Om een bepaald beroep uit te oefenen en om lid te zijn van een gilde was het poorterschap vereist. Om een functie in het stadsbestuur te vervullen moest iemand zelfs meerdere jaren poorter zijn. Poorter werd je door geboorte of door het kopen van het poorterrecht. Poorters hadden verschillende voorrechten, zoals vrijstelling van het betalen van tolgelden. Nadat een eed was afgelegd werd de poorter ingeschreven in het poorterboek.

Beschikbare poorterboeken

De poorterboeken van Zierikzee zijn de oudste van Nederland. Meer dan zevenhonderd jaar geleden, op 12 juni 1302, werd met het aanleggen van een dergelijk register begonnen. De registers zijn bijgehouden tot en met augustus 1810 en bevatten in totaal ruim 13.000 namen. Had in de Middeleeuwen het grootste deel van de nieuwe poorters nog geen achternaam, vanaf de 16e eeuw veranderde dat snel, terwijl ook de aantekeningen uitvoeriger werden. Genoteerd werden de geboorteplaats, de leeftijd en eventuele bijzonderheden, zoals de burgerlijke staat en het aantal kinderen.

Omdat poorterboeken deel uitmaken van het archief van een stad, zijn ze te vinden bij de betreffende gemeentearchieven. Van diverse poorterboeken zijn echter bewerkingen met indexen gepubliceerd, zodat de informatie ook buiten de archiefdiensten geraadpleegd kan worden. De namen uit die bewerkingen zijn nog niet opgenomen in ‘Zeeuwen Gezocht’. De poorterboeken van Middelburg zijn in mei 1940 verloren gegaan.

Van de volgende steden zijn er poorterboeken beschikbaar. Als er een bewerking beschikbaar is, wordt dat vermeld, met het nummer van de Verzameling Genealogische Afschriften in de studiezaal van het Zeeuws Archief.

Zeeuws Archief

  • Arnemuiden, 1577-1844
    – origineel: archief Stad en Gemeente Arnemuiden (toegang 1200), inv.nr 881-882
    – bewerking met index: Verzameling Genealogische Afschriften nr 366
  • Middelburg
    verloren gegaan, fragmenten 1217-1581, 1600-1650 in Verzameling Genealogische Afschriften nrs 89 en 943
  • Veere, 1425-1809
    – origineel: archief Stad Veere (toegang 2000), inv.nrs 920-921
    – bewerking met index: Verzameling Genealogische Afschriften nr 965
  • Westkapelle, 1509-1810
    – origineel: archief Stad en Gemeente Westkapelle (toegang 2260), inv.nr 26
    – bewerkingen met index: Verzameling Genealogische Afschriften nrs 402 en 761

Gemeentearchieven

  • Aardenburg, 1458-1788
    – origineel: Gemeente Sluis, archief Stad Aardenburg
    – fotokopie: Verzameling Genealogische Afschriften nr 365
  • Brouwershaven, 1650-1809
    – origineel: Gemeentearchief Schouwen-Duiveland, archief Stad Brouwershaven
    – bewerking met index: geen exemplaar in Zeeuws Archief
  • Goes, 1449-1809
    – origineel: Gemeentearchief Goes, archief Stad Goes, inv.nrs 1861-1863
    – bewerking met index: geen exemplaar in Zeeuws Archief
  • Oostburg, 1767-1784
    – origineel: Gemeente Sluis, archief Stad Oostburg
    – bewerking met index: Van Zeeuwse Stam 1975, nr 14, 208-210
  • Tholen, 1558-1799
    – origineel: Gemeentearchief Tholen, archief Stad Tholen
    – bewerking met index: Verzameling Genealogische Afschriften nr 211, zie ook nr 60
  • Vlissingen, 1469-1808
    – origineel: Gemeentearchief Vlissingen, archief Stad en Gemeente Vlissingen
    – bewerking met index: Verzameling Genealogische Afschriften nr 239
  • Zierikzee, 1302-1810
    – origineel: Gemeentearchief Schouwen-Duiveland, archief Stad Zierikzee
    – bewerking met index: geen exemplaar in Zeeuws Archief

Verzameling Genealogische Afschriften

Alle bewerkingen met indexen van poorterboeken in de Verzameling Genealogische Afschriften met een zoekactie op het trefwoord ‘Poorters’

www.archieven.nl