Zeeuwse geschiedenis in nieuw Suriname Museum

Vandaag 25 november 2025 opent het nieuwe Suriname Museum in Amsterdam officieel zijn deuren. Vijftig jaar na het uitroepen van de onafhankelijkheid in Suriname heeft Nederland een museum over de Surinaamse geschiedenis. Uit het Zeeuws Archief zijn archiefstukken te zien over de trans-Atlantische slavenhandel.

Het Suriname Museum wil de Surinaamse cultuur voor een breed publiek toegankelijk maken. Naast visualisatie van het koloniaal verleden wordt aandacht besteed aan actuele trends en hedendaagse ontwikkelingen.

Mensenhandel

Onlosmakelijk onderdeel van het Surinaamse, koloniale verleden is de trans-Atlantische slavenhandel. Vanaf de zestiende eeuw tot en met het begin van de negentiende eeuw hebben Europeanen tot slaaf gemaakte Afrikanen verkocht in Suriname. Het Zeeuws Archief beheert het archief van de Middelburgse Commercie Compagnie (MCC), een achttiende-eeuwse onderneming die uitgroeide tot de grootste mensenhandelaar van Nederland in de achttiende eeuw.

Vigilantie

Het Suriname Museum belicht de trans-Atlantische slavenhandel onder andere met de reconstructie van een slavenschip en met archiefstukken over de reis van het schip de Vigilantie in de jaren 1778-1779.

De Vigilantie werd gebouwd op de werf van de MCC in Middelburg. De naam betekent ‘waakzaamheid’ of ‘voortvarendheid’. Het scheepstype is een snauw; met twee dwarsgetuigde masten. De naam snauw is afgeleid van de kleine mast, de snauwmast, achter aan de grote mast. Het schip was 22,6 meter lang (gemeten over de stevens) en was 7,1 meter breed op het breedste punt. Het tussendek was 1,4 meter hoog.

De eerste reis van de Vigilantie begon toen het schip 17 augustus 1778 de Westerschelde verliet en eindigde 8 september 1779, de dag waarop werd aangemeerd aan de kade in Middelburg. De reis was iets korter dan anderhalf jaar, het gemiddelde duur van een trans-Atlantische slavenreis. Kapitein Olfert Machielsen kocht aan de kust van West-Afrika 246 mensen in regio’s die nu deel uitmaken van Liberia, Cote d’Ivoire en Ghana.

Daarna maakte hij de oversteek over de Atlantische Oceaan. In Paramaribo, Suriname, verkocht hij 235 mensen. Elf slaafgemaakten hadden de reis niet overleefd. De overlevenden gingen een leven in slavernij tegemoet, vaak op een van de vele plantages in Suriname.

Brief kapitein

De kapitein was verplicht de directeuren van de MCC in Middelburg op de hoogte te houden. Zo vaak als mogelijk diende hij brieven te versturen. 10 mei 1779 schreef hij:

Weledelachtbare heren, de heren directeuren van de Commercie Compagnie.

[…]

Aangaande deze dienende tot u weledelachtbare mijne heren bericht als dat ik heb verkocht 90 koppen slaven aan diverse planters, zijnde mannen, vrouwen, jongens en meisjes door elkaar heen voor een som van 25.190 Hollandse guldens, de meesten voor goede wisselbrieven, die ik zo gauw als mogelijk is zal incasseren […]

Nu heb ik nog 147 koppen over, waaronder een die van het ene moment op het andere verlamd is geworden, en twee met de rode loop [dysenterie]. Ik hoop dat alles zich ten beste zal keren, ik zal verder mijn uiterste best doen om de hoogste prijzen te halen. Ik hoop dat ik u weledelachtbare mijne heren hierin genoegen mag geven. […]

Uw weledelachtbare mijne heren, de weledele en gehoorzame dienaar,

Olfert Michielsen

Suriname Museum

Bovenstaande brief is evenals andere archiefstukken te zien in het Suriname Museum. Weliswaar niet de originelen, want die blijven in het depot in Middelburg, maar als niet van echt te onderscheiden facsimile’s. De periode van slavernij is slechts één van de aspecten van de Surinaamse geschiedenis, die aan bod komen in het nieuwe museum.

Het Suriname Museum in Amsterdam is een initiatief van Vereniging Ons Suriname. Doel is de kennis over de geschiedenis, samenleving en cultuur van Suriname samen te brengen op een centrale plek. Op deze manier wil de vereniging erfgoed en de gedeelde geschiedenis van Nederland en Suriname toegankelijk maken voor een breed publiek, om zo een brug te vormen tussen Suriname en Nederland.