Zeeuws Archief aan de slag met eeuw geschiedenis van Yara Sluiskil

Het Zeeuws Archief en Yara Sluiskil maken het rijke verleden van de grootste kunstmestfabriek van Europa digitaal en breed toegankelijk. Er wordt een digitale beeldbank ontwikkeld waarin bijna honderd jaar bedrijfsgeschiedenis wordt verzameld.

Met het oog op het 100-jarig bestaan van Yara Sluiskil in 2029 wordt momenteel hard gewerkt aan het veiligstellen van historisch beeldmateriaal. De vele foto’s, dia’s, films, bedrijfskranten en documenten zijn door het Zeeuws Archief gestructureerd, geconserveerd en gedigitaliseerd. De rijke historie van het bedrijf, dat een hele trits namen heeft gehad, is overgebracht en opgeslagen in Middelburg.

Leo Hollestelle en Gijsbrecht Gunter van Yara Sluiskil
Leo Hollestelle van het Zeeuws Archief (links) en Gijsbrecht Gunter van Yara Sluiskil.

“Het is een aardige klus geweest om de hoeveelheid aan materiaal op een logische wijze te digitaliseren. Maar het is altijd mooi om erin te slagen een overzicht te creëren en het bedrijf zo in beeld te brengen. De collectie biedt een uniek inkijkje in de ontwikkeling van de fabrieken op het terrein in Sluiskil en de mensen die daar al generaties lang aan werken,” aldus Leo Hollestelle, specialist Beeld en Geluid van het Zeeuws Archief.

Directielid van Yara, Gijsbrecht Gunter, is blij met de samenwerking. “Dankzij de expertise van het Zeeuws Archief wordt het materiaal niet alleen professioneel opgeslagen, maar ook toegankelijk gemaakt via een digitale beeldbank. Hierdoor kunnen medewerkers, oud-medewerkers, inwoners van de regio, onderzoekers en andere geïnteresseerden eenvoudig kennismaken met de geschiedenis van ons bedrijf.”

Een groot deel is inmiddels gedigitaliseerd en nu begint een nieuwe en minstens zo belangrijke fase: het verzamelen van de verhalen achter de beelden. “Vaak weten we nog wie op de foto staat of welk fabrieksonderdeel wanneer vervangen werd, maar de beschikbare kennis wordt steeds schaarser. Onze collega’s van vroeger beschikken over een schat aan kennis en herinneringen die we graag willen vastleggen, zodat het verhaal compleet is. Daarom doet Yara een beroep op oud-medewerkers om mee te helpen bij het duiden van de foto’s.”

100 jaar geschiedenis

Yara Sluiskil werd in 1929 opgericht als Compagnie Néerlandaise de l’Azote (CNA). De vestiging in Sluiskil werd gekozen vanwege de naastgelegen cokesfabriek, waarvan het cokesgas werd gebruikt voor de productie van kunstmest. Na zware schade tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de fabriek herbouwd en groeide sinds de jaren ’60 van de vorige eeuw verder onder de naam Nederlandse Stikstof Maatschappij (NSM). In 1979 werd het onderdeel van de Noorse Norsk Hydro en sinds 2004 maakt de vestiging deel uit van Yara.

luchtfoto Nederlandse Stikstof Maatschappij 1969.
Gebouwencomplex van de Nederlandse Stikstof Maatschappij aan de Industrieweg te Sluiskil vanuit de lucht. 1969. Zeeuws Archief, Fotoarchief Gemeente Axel, nr 3320.

“Het 100-jarig bestaan biedt een uitgelezen kans om de beeldbank te lanceren. Hoe mooi is het om de geschiedenis te vieren met de verhalen van de medewerkers die hieraan hebben bijgedragen en het bedrijf hebben gemaakt tot wat het vandaag is,” zegt Gijsbrecht Gunter. “Dat vergt wel tijd en werk, daarom zijn we daar nu al mee gestart.”

“Door het verleden te digitaliseren en toegankelijk te maken, willen Yara Sluiskil en het Zeeuws Archief ervoor zorgen dat de geschiedenis van het bedrijf en haar bredere belang voor de regio bewaard blijft voor toekomstige generaties,” aldus Leo Hollestelle.

 

Een kolom in de fabriek.
Compagnie Neerlandaise de L’Azote te Sluiskil, kolom. 1932. Zeeuws Archief, Kon. Mij. De Schelde, collectie 7513, nr 3178.