Verwerving archief bij boek over Dr. Johan Mezger, held van de elite én van Domburg

Het Zeeuws Archief heeft zaterdag 9 mei 2025 tientallen archiefstukken ontvangen over wonderdokter Johan Mezger (1838-1909), held van de Europese elite én van Domburg. De officiële overhandiging in Domburg gebeurde tijdens de presentatie van het boek ‘Wrijving’ over de ongekende loopbaan van Mezger, geschreven door Peter Jan Margry.

Peter Jan Margry is historicus en emeritus hoogleraar etnologie van de Universiteit van Amsterdam. Zijn boek ‘Wrijving’ gaat over de Amsterdamse slagerszoon Johan Mezger. Als gymnastiekleraar bedacht Mezger een nieuwe geneeswijze voor letsel bij zijn leerlingen: wrijving oftewel massage.

Met uitzonderlijke genezingen bereikte hij de Europese top. De medische pionier behandelde koninginnen en keizerinnen, onder wie Sisi. Auteur Peter Jan Margry toont aan dat Mezger met massages, voor het eerst op het naakte lichaam, en tegelijk als psycholoog en seksuoloog zijn patiënten wist te helpen. Dat deed hij in Amsterdam en Bonn, Wiesbaden, Parijs én in Domburg en Oostkapelle.

Overhandiging archief

Na lancering van het boek in het Amstelhotel in Amsterdam, waar Mezger ooit praktijk hield, op vrijdag 8 mei, presenteerde de auteur een dag later zijn werk in de Johanneskerk te Domburg.

De presentatie werd gecombineerd met de officiële overhandiging van de archiefstukken die Margry raadpleegde. De stukken zijn afkomstig van verschillende nazaten van Johan Mezger, en komen deels uit het bezit van Mezger zelf. Onder de documenten zijn brieven van patiënten, krantenknipsels en foto’s.

Anya Luscombe, directeur van het Zeeuws Archief, nam de stukken dankbaar in ontvangst. De documenten dragen bij aan de Zeeuwse geschiedenis en aan die van Domburg en Walcheren in het bijzonder. Het Zeeuws Archief beheert al een verzameling van zo’n 700 foto’s van patiënten, evenals het archief van het herdenkingscomité, verantwoordelijk voor het borstbeeld van Johan Mezger in Domburg.

Belangenbehartiger

Mezger huwde de Middelburgse Petronella Borsius in 1874. Sinds 1885 bracht het gezin een deel van de zomers door in Domburg. Dichtbij het dorp, op het grondgebied van de toenmalige gemeente Oostkapelle, liet Mezger in 1886-1887 een zomerverblijf bouwen; Villa Irma. Hier werkte en woonde hij wanneer hij op Walcheren verbleef. Hij overleed in Parijs, waar hij samen met zijn vrouw een groot deel van het jaar woonde. Toch werd hij begraven in Oostkapelle, dichtbij zijn geliefde Domburg.

De sterrenstatus van Mezger betekende een belangrijke stimulans voor het Walcherse vreemdelingenverkeer. Bovendien liet hij niet na reclame te maken voor het eiland. Tijdens zijn verblijf in Parijs deelde hij Franstalige exemplaren uit van de Gids door Walcheren, een uitgave van de Vereniging voor Vreemdelingenverkeer op Walcheren.

Domburg werd in de toeristische gids aangeprezen als rust- en herstellingsoord. Uit de mond van Mezger werd opgetekend: ‘Domburg vindt als gezondheidsoord in Europa zijns gelijken niet. Geen plaats aan de kusten der Noordzee, noch aan den Atlantischen Oceaan is er mede te vergelijken. Alleen enkele plaatsen aan de Engelse kust kunnen in de schaduw staan van de Walcherse badplaats. Domburg is nog steeds de asschepoester onder de badplaatsen, doch verdien eene prinses te zijn’.

Oproep

Het Zeeuws Archief wil de verzameling archiefstukken van en over Johan Mezger verder aanvullen. Samen met auteur Peter Jan Margry zijn een aantal nazaten benaderd. Wie in het bezit is van relevante documenten en deze wil overdragen, kan contact opnemen met het Zeeuws Archief via acquisitie@zeeuwsarchief.nl.