Deltacommissaris Prof. Dr. Co Verdaas heeft vandaag, 1 februari 2026, in Middelburg het officiële UNESCO Memory of the World-certificaat voor de archieven van de Deltadienst uitgereikt aan Dr. Anya Luscombe, directeur van het Zeeuws Archief. UNESCO heeft het afgelopen jaar de Deltadienst-archieven opgenomen in het internationale Memory of the World Register, de wereldwijde UNESCO-erkenning voor documentair erfgoed.
De Deltadienst-archieven documenteren de geschiedenis van de internationaal baanbrekende Deltawerken, Nederlands grootste revolutionaire waterbouwkundige werken uit de twintigste eeuw.
De uitreiking had vandaag, 1 februari 2026, met reden plaats. Precies 73 jaar geleden, in de nacht van 31 januari op 1 februari 1953, werd Zuidwest-Nederland werd getroffen door een grote watersnoodramp.
Archieven zoals die van de Deltadienst zijn uiterst belangrijk, en goed dat ze toegankelijk gemaakt worden, ook voor jongeren. Deze kennis is belangrijk, ook voor toekomstige maatregelen voor het zorgen voor een veilige delta. En dan gaat het niet om alleen technische kennis, maar ook om een open blik te hebben voor andersoortige oplossingen.
— Prof. Dr. Co Verdaas, Deltacommisaris, 1 februari 2026 in het Zeeuws Archief, Middelburg
-
Deltacommissaris Prof. Dr. Co Verdaas overhandigt het Memory of the World-certificaat aan Dr. Anya Luscombe, directeur Zeeuws Archief.
-
Directeur van het Zeeuws Archief, Dr. Anya Luscombe, en voorzitter UNESCO Commissie Nederland, Kathleen Ferrier, met de officiële vlag van UNESCO Memory of the World, 1 februari 2026.
Ramp in 1953
Na de watersnoodramp in 1953 veranderde de Nederlandse overheid voorgoed haar beleid. De bescherming van land en inwoners tegen hoogwater uit zee werd voortaan een nationale aangelegenheid.
Bij de ramp in de nacht van 31 januari op 1 februari 1953 stierven 1836 inwoners nadat de dijken braken als gevolg van een zware storm en springtij. Via 67 dijkgaten, met verlies van 200 kilometer aan dijken, overstroomden delen van de provincies Zeeland, Zuid-Holland en Noord-Brabant. Ternauwernood werd voorkomen dat het water de Randstad bereikte.
Deltaplan
Om Nederland voor dergelijke rampen in de toekomst te behoeden, ontwierp de speciaal daartoe opgerichte Deltacommissie het Deltaplan.
Belangrijke onderdelen waren:
- het spectaculair inkorten van de kustlijn door afsluiting van de zeearmen,
- het ophogen van dijken tot Deltahoogte, en
- het ontwerp van innovatieve, grote en complexe waterkeringen – internationaal bekend als Deltawerken
In de Deltawerken komen tal van disciplines bij elkaar: waterbouw, civiele techniek, landbouw, visserij, recreatie, landschapsontwerp en cultuurhistorie.
Nederland en heel veel landen ter wereld staan voor een grote uitdaging op waterbouwkundig gebied. Creatieve oplossingen voor de toekomst liggen vaak in verleden verpakt en de archieven van de Deltadienst zijn een geweldige bron van inspiratie.
— Dr. Anya Luscombe, directeur Zeeuws Archief
Deltadienst én voorgangers
De ontwikkeling van het Deltaplan, evenals de implementatie en de aanpassingen in beleid en uitvoering, zijn vastgelegd in de archieven van de Deltadienst (1956-1986) van Rijkswaterstaat.
Belangrijke vooronderzoeken zijn gedocumenteerd in de archieven van voorgangers, zoals die van de Dienst Dijkherstel Zeeland (1953-1956) en de Dienst Droogmaking Walcheren (1944-1953).
In woord en in beeld documenteren de archieven de geschiedenis van de internationaal baanbrekende Deltawerken, Nederlands grootste revolutionaire waterbouwwerken uit de twintigste eeuw.
In het internationale Memory of the World Register zijn sinds april 2025 opgenomen de volgende archieven van Rijkswaterstaat:
- Dienst Droogmaking Walcheren (DDW), 1944-1953, toegang 360.1
- Dienst Dijkherstel Zeeland (DDZ), 1953-1956, toegang 359.1
- Deltadienst, Correspondentie, 1956-1986, toegang 362.1
- Deltadienst, Kaarten en tekeningen, 1953-1991, toegang 362.2, inventaris in bewerking
- Deltadienst, Afdeling Voorlichting, 1976-1987, toegang 362.3
- Deltadienst, Afdeling Voorlichting, Films en video’s, 1956-1986, toegang 362.4
UNESCO heeft het Memory of the World Register in het leven geroepen om internationaal aandacht te vragen voor documentair erfgoed. Memory of the World stimuleert het behoud en de toegankelijkheid van documentair erfgoed en wil dat iedereen op de wereld zich bewust is van de waarde van deze documenten.
UNESCO Nederland plaatste de Deltadienst-archieven in 2022 op de Nederlandse lijst van Memory of the World. Deze inschrijving is vervallen na de internationale UNESCO-erkenning.
