Op maandag 5 oktober 2026 hebben minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Rianne Letschert, algemene rijksarchivaris Afelonne Doek en de voorzitters van de elf Regionaal Historische Centra (RHC’s), waaronder het Zeeuws Archief, een bestuursconvenant ondertekend. Met dit convenant bevestigen zij hun voortgaande samenwerking.
Nieuwe Archiefwet en verdere samenwerking
Op 1 januari 2027 treedt de Archiefwet 2026 in werking en verandert de juridische basis waarop het Rijk en de RHC’s samenwerken. Maar dat die samenwerking blijft bestaan, staat buiten kijf: de RHC’s blijven – elk in hun provincie – tientallen kilometers papieren rijksarchieven beheren. Het bestuursconvenant bevat afspraken over financiering en verantwoordelijkheden in de nieuwe situatie, waarin het Rijk geen onderdeel meer uitmaakt van de besturen van de RHC’s maar het beheer van de papieren rijksarchieven delegeert aan de besturen van deze RHC’s.
Voor digitale rijksarchieven ligt dit anders: omdat de gebruiker deze vanaf iedere willekeurige plek op afstand kan raadplegen, kiest het Rijk ervoor om deze centraal te laten beheren door het Nationaal Archief in Den Haag. Samen met de RHC’s zal het Nationaal Archief ervoor zorgen dat de gebruiker deze archieven gemakkelijk zal kunnen blijven vinden.
Regionale rol en toekomst
Het convenant onderstreept ook de belangrijke rol van de RHC’s als knooppunten voor regionaal erfgoed. Lokale, regionale en rijksarchieven worden er samengebracht en geven daarmee een rijk en veelzijdig beeld van de Nederlandse geschiedenis. Veel RHC’s hebben hun regionale basis de afgelopen jaren verder versterkt door provincies en gemeenten bij hun bestuur te betrekken.
“Als RHC zijn we blij dat de samenwerking met het Rijk wordt voortgezet na de inwerkingtreding van de nieuwe Archiefwet. Het bestuursconvenant laat zien dat we gezamenlijk een belangrijke stap zetten om onze papieren én digitale archieven goed te bewaren en toegankelijk te houden”, aldus Anya Luscombe, directeur van het Zeeuws Achief. Ook minister Letschert onderstreept het belang van verdere samenwerking: “Ik ben blij dat we samen met de RHC’s goede afspraken hebben kunnen maken, zodat burgers, journalisten, onderzoekers en overheden goed toegang houden tot de rijksarchieven. Zo blijven deze bronnen uit het verleden ook waardevol voor vandaag en morgen.”
Met de ondertekening wordt ook afscheid genomen van de bestuurders die namens het Rijk zitting hadden in de besturen van de RHC’s. Zij hebben jarenlang hun kennis, ervaring en netwerk ingezet in het belang van duurzaam beheer én excellente dienstverlening van archieven in Nederland. Vanaf 1 januari 2027 bestaan de besturen uit vertegenwoordigers van gemeenten en, afhankelijk van het RHC, provincies, waterschappen en onafhankelijke leden.
Het bestuursconvenant is ondertekend door de minister van OCW, de algemene rijksarchivaris en de voorzitters van de elf Regionaal Historische Centra: het Brabants Historisch Informatie Centrum, Collectie Overijssel, Drents Archief, Gelders Archief, Groninger Archieven, Het Flevolands Archief, Het Utrechts Archief, Historisch Centrum Limburg, Noord-Hollands Archief, Tresoar en Zeeuws Archief.
