Restauratie en behoud

Wat is conserveren? Waaruit bestaan de restauratie- en behoudswerkzaamheden en waarom zijn deze zo belangrijk? Het is een vakgebied met een lange geschiedenis, die juist bij digitalisering onmisbaar blijkt.

Papier, perkament en andere objecten die behoren tot ons cultureel erfgoed raken in verval door allerlei oorzaken: omgevingsfactoren zoals vocht en luchtverontreiniging, maar ook door verval van het materiaal zelf, veelvuldig gebruik van het object of slecht uitgevoerde reparaties.

De belangrijkste rol van de restaurator en de behoudsmedewerkers is dit verval te vertragen en zo de archiefstukken voor de toekomst te behouden. De restaurator heeft de verantwoordelijkheid voor het uitvoeren, voert zelf uit en adviseert: de strategische planning, diagnostisch onderzoek, het opstellen van conserveringsplannen en behandelingsvoorstellen, preservering (preventieve conservering), restauraties en documentatie van observaties en mogelijke ingrepen.

Behoudswerkzaamheden

Wanneer het Zeeuws Archief nieuwe archieven of archiefstukken ontvangt, controleren behoudsmedewerkers deze op schimmel en insecten. In geval van schade wordt een notitie gemaakt, zodat deze later hersteld kan worden. Alle archieven en archiefstukken worden verpakt in speciale zuurvrije archiefdozen.

Verpakking van archiefstukken in zuurvrij papier en dozen. Foto: Eline Sturm

De archiefbewaarplaatsen van partners waarmee het Zeeuws Archief een dienstverleningsovereenkomst heeft, vallen ook onder de zorg van conservering.

Musea lenen archiefstukken uit de archieven en collecties van het Zeeuws Archief voor uiteenlopende exposities. Voordat deze stukken het Zeeuws Archief verlaten, worden zij gecontroleerd door de behoudsmedewerkers. Eventueel worden kleine restauraties uitgevoerd, waarna de stukken al dan niet ingelijst worden verpakt voor transport.

Naast digitaliseringsprojecten voert het Zeeuws Archief andere vormen van dienstverlening voor derden uit. Bijvoorbeeld behoudswerkzaamheden zoals schimmelcontrole en herverpakking.

Digitalisering

Conservering is bij digitalisering onmisbaar. Het Zeeuws Archief digitaliseert archieven en collecties of delen hiervan:

  • Digitaliseringsprojecten met archieven in eigen beheer met of zonder ondersteuning van het bureau Metamorfoze
  • Digitaliseringsprojecten van andere archiefinstellingen of archiefvormers
  • Digitalisering van archiefstukken op aanvraag van bezoekers.

Voorwaarde voor digitalisering is dat het archiefmateriaal in goede staat is. De behoudsmedewerkers van het Zeeuws Archief verrichten daartoe een materiële voorbewerking. Daarbij wordt elke pagina bekeken en beoordeeld. Scheuren en vouwen worden gerepareerd en gladgestreken. Strooizand en metaal worden verwijderd.

Zeeuws e-Depot

Scans van geconserveerde en vervolgens gedigitaliseerde archiefstukken worden opgenomen in het Zeeuws e-Depot, het digitaal depot voor overheden en andere archiefvormers in Zeeland.

Grote projecten

De archieven en collecties in beheer bij het Zeeuws Archief behoeven voortdurend conservering. Een aantal werkzaamheden worden op projectbasis uitgevoerd. Het gaat hierbij altijd om grote projecten die minimaal een jaar in beslag nemen. Enkele voorbeelden:

  • Charters oftewel perkamenten stukken eventueel met zegels: droogreiniging, eventuele herstelwerkzaamheden, bevestiging op een kartonnen plaat, herverpakking. Over het algemeen over 500 stuks of meer.
  • Herverpakking van archieven en collecties waarvan de verpakkingen niet meer voldoen aan de geldende normen.

Kijkje achter de schermen

/achter-de-schermen-het-restauratieatelier/

Dienstverlening op maat

/expertise-in-archiveren/in-goede-en-geordende-staat/dienstverlening-op-maat/