In de rubriek Zeeland in beeld lichten we wekelijks tot de verbeelding sprekende, actuele of ronduit spectaculaire beelden uit de Beeldbank van het Zeeuws Archief uit. Deze week: ‘kerk onder de hemel’ zal je elders in Nederland niet snel zien.
‘Zegening van het natuurgebied Het Verdronken Land van Saeftinghe en alle gidsen en vrijwilligers die er actief zijn, in Café Het Verdronken Land te Emmadorp.’ Dat is de officiële beschrijving van deze foto, te vinden in de Beeldbank van het Zeeuws Archief.
De foto is oorspronkelijk gepubliceerd op de website Westdorpe, het warmste dorp van Nederland. Dit initiatief van Fabrice Lottin en Stefan Joos laat een selectie van recent gefotografeerde gebeurtenissen in Westdorpe en wijde omgeving zien. Regelmatig worden beelden van deze website toegevoegd aan de Beeldbank van het Zeeuws Archief.
Het gebeurt niet zo vaak dat foto’s in de Beeldbank zo recent zijn genomen: de officiële datering van deze afbeelding is 7 juni 2025.
Risico
Op die datum was er het nodige te doen bij het Verdronken Land van Saeftinghe. Tientallen vrijwilligers zijn betrokken bij het rondleiden van mensen in dit schorgebied, dat meer dan drieduizend hectare beslaat.
De reden: je mag het gebied niet op je eentje in. Niet alleen zou je makkelijk kunnen verdwalen en weg kunnen zakken in modderpoelen en geulen; ook de getijdewerking vormt een groot veiligheidsrisico.
Ritueel
Maar wat doen de vrijwilligers precies op deze foto en wat doet een priester met een ‘zegen’ erbij?
Sinds het begin van deze eeuw wordt jaarlijks de ‘Saeftinghewijding’ georganiseerd. Tijdens deze viering wordt de dijk bij Emmadorp even een soort openluchtkerk, waar met een plechtig ritueel een zegen wordt uitgesproken voor (alle gidsen van) het natuurgebied.
In de rituele zin van het woord betekent ‘zegen’ volgens Van Dale: ‘plechtig uitgesproken formule waardoor je Gods gunst over iemand of iets wilt laten komen: mijn zegen heb je, ik vind het best’.
Ook wordt het evenement bij Saeftinghe gezien als een manier om de verbondenheid van de gidsen met elkaar te vieren.
Cultuur
De rituele zegening van een natuurgebied inclusief lokale betrokkenen zou in noordelijker delen van Nederland ondenkbaar zijn. Zo niet in dit deel van Zeeuws-Vlaanderen, waar het Rooms-Katholieke christendom nog altijd vrij zichtbaar onderdeel van de cultuur is.
In de archieven valt het een en ander te vinden over de religieuze geschiedenis van deze regio, bijvoorbeeld in de uitgebreide aantekeningen van pastoor P. Maertens over de kerk in Hulst tussen 1201 en 1859.
Over de recente geschiedenis valt wat minder te vinden, maar de foto’s van dit ritueel zijn een uitzondering.
Wijwater
Op de hoofdfoto is te zien dat de priester met een kwast wijwater over het gebied verspreidt. Ook de gidsen zijn tijdens de plechtigheid besprenkeld. Het (van tevoren al gezegende) water symboliseert reiniging en zuiverheid: het idee is dat kwade invloeden geen mens vreemd zijn en dat reiniging plaats moet vinden.
Een begrip
De wijding van Saeftinghe eindigt steevast op katholieke wijze.
Uit de beschrijving bij de foto wordt duidelijk dat het gebeuren ook dit jaar is afgesloten in Café Het Verdronken Land.
Dit nostalgische huiskamercafé en de smeuïg Vlaams sprekende eigenares zijn een begrip in de wijde omgeving.
Het gebouwtje heeft de sfeer van een dorpscafé zoals dat ergens ver terug in de twintigste eeuw ongeveer moet zijn geweest.
Het gastenbestand bestaat grotendeels uit bewoners van de omgeving en bezoekers van het natuurgebied. Naast een typisch Belgisch product als Orval (biermerk), staan er achter de toog ook potten met snoep. Misschien niet het eerste product dat je hier zou verwachten. Maar het soort snoep is dan wel weer geheel in stijl: zuurtjes, kaneelhompen en drop.
En een keer per jaar is het café dus een verlengstuk van de kerk. Ook dat is noordelijker in Nederland ondenkbaar.
Café Het Verdronken Land
In de videofilmcollectie George Dobbelaar (ondergebracht bij het Zeeuws Archief) komt Café Het Verdronken Land uitgebreid in beeld.
www.zeeuwsarchief.nl
