Zeeland in beeld - 'Ries de Stierboer' en zijn mysterieuze maten

In de rubriek Zeeland in beeld lichten we wekelijks tot de verbeelding sprekende, actuele of ronduit spectaculaire beelden uit de Beeldbank van het Zeeuws Archief uit. Deze week: iconisch Walchers plaatje is tijdlozer dan het lijkt.

Deze foto die in de Beeldbank van het Zeeuws Archief is te vinden, staat daar officieel omschreven als: Marktdag. Middelburg. Mannen uit Westkapelle op de Markt te Middelburg.

Winkeltjes

Als Walcheren een kalender was, zou de weekmarkt op donderdag in Middelburg misschien wel het meest karakteristieke en tijdloze onderdeel ervan zijn. Wekelijks stromen bezoekers van heel Walcheren op dit evenement toe.

De oudst bekende vermelding van handel op de plek van de huidige Markt stamt uit 1295. In dat jaar bepaalde de bisschop van Utrecht dat het kerkhof van de Sint-Maartens- of Westmonsterkerk moest worden verplaatst.

Het kerkhof had jarenlang dienstgedaan als marktplaats, waardoor het als ontwijd werd beschouwd. Er werd besloten het kerkhof niet langer te gebruiken en het te omringen met een muur. Al snel verschenen er winkeltjes tegen deze muur aan.

Schade

In 1575 werd de bouwvallig geworden Westmonsterkerk afgebroken. Het enorme Gotische bouwwerk liet een geweldig groot gat achter. Daarmee werd het marktplein fors vergroot.

In grote lijnen veranderde er daarna niet zoveel, tot aan het bombardement op Middelburg op 17 mei 1940. De Markt bevond zich op die zwarte dag in het oog van de storm: juist rond dit gebied werd de grootste schade aangericht.

Menselijke maat

Al in de oorlog werd gestart met de herbouw van een aantal panden. Het zwaar beschadigde stadhuis werd zo goed mogelijk gerestaureerd.

Voor de rest van het marktgebied bestonden voorstellen om het onherkenbaar te maken. Hoge flats in een generieke stijl moesten van Middelburg een moderne stad maken.

Uiteindelijk kwam het daar niet van en werd gekozen voor het sobere traditionalisme van de Delftse School: functioneel en rationeel, maar met respect voor de lokale omgeving en de menselijke maat.

Waren slijten

In alle eeuwen bleef het marktplein zijn functie behouden. Nadat de weekmarkt in de oorlog was verplaatst naar de Dam, keerde deze na 1945 weer terug.

Gedurende het grootste deel van de twintigste eeuw was het gebruikelijk dat Walcherse boeren en vissersvrouwen (uit Arnemuiden en Veere) wekelijks in groten getale naar de Middelburgse markt togen om hun waren te slijten.

Bezienswaardig

Zo ook op het moment dat deze foto werd genomen. De twee mannen links en in het midden op de foto dragen de dracht van Westkapelle.

Blijkbaar waren ze ook toen al bezienswaardig genoeg om van deze foto een prentbriefkaart te maken. Daardoor is ook nog bekend om wie het ging: Andries Roelse (links) en Willem Minderhoud (midden).

De identiteit van de man rechts is dan weer onbekend. Hij is gekleed in algemeen Walcherse dracht en voor de gelegenheid heeft hij maar eens een sigaar opgestoken.

Ogenschijnlijk lijkt hij aandachtig te luisteren naar wat Willem te berde brengt. Daardoor staan zijn gelaatstrekken enigszins strak en dan verdwijnen zijn ogen ook nog eens volledig in de schaduw van zijn hoed. Het levert hem een wat mysterieus en grimmig voorkomen op.

Stierboer

Westkapelle is tot op de dag van vandaag een plaats waar inwoners elkaar massaal bijnamen geven. Die traditie heeft ook deze prentbriefkaart gehaald: volgens de beschrijving stond Roelse beter bekend als ‘Ries de Stierboer’ en Minderhoud als ‘Willem van Kees van Plat’. Of Plat dan zijn grootvader, geboortehuis of iets anders is, dat is niet vermeld.

De database Zeeuwen Gezocht kan ontzettend veel. Maar als bijnamen officieel geregistreerd zouden zijn, waren het geen bijnamen meer. Resteren de officiële namen van de heren.

Het is op basis van de personendatabase moeilijk uitsluitsel te geven om wie het precies ging, doordat er veel mensen met deze namen zijn/waren. En zo is de cirkel rond, want juist dat is een goede reden om mensen een bijnaam te geven.

Borrel

Smoezende boeren zijn overigens nog steeds niet compleet bij de Middelburgse markt verdwenen.

De distributie van de landbouw is al heel lang niet meer afhankelijk van weekmarkten. Maar sommige Walcherse boeren hebben de traditie van Ries en Willem voortgezet: ze komen nog steeds wekelijks op donderdag bijeen in een café aan de Markt. Bij een borrel bespreken zij dan de laatste stand van weer, oogst, prijzen en politiek.