Van verwoesting naar wederopbouw

Roosanne Goudbeek, webcoördinator

Tachtig jaar geleden onderging Middelburg ongewenst een gedaanteverwisseling. In een dag verloor de stad zijn oude hart. Wie goed kijkt, ziet ze, de wederopbouwpanden.

Vrijdag 17 mei 1940 was een zwarte dag voor Middelburg. Als gevolg van beschietingen ging die dag de historische binnenstad grotendeels in vlammen verloren. Dat ontgaat echter het gros van de toeristen. Zij zien een oude stad. Dat komt omdat de binnenstad op traditionele wijze is herbouwd in de geest van de Delftse school. Op 1 januari 1941 begon de Stichting Herbouw Middelburg onder leiding van ir. P. Verhagen aan zijn taak. Wie goed kijkt, ziet dat hele straten zijn herbouwd.

  • Gezicht op de verwoestingen rondom het stadhuis van Middelburg, gezien vanuit de Lange Noordstraat. Zeeuws Archief, HTAM-A-1706

  • Inspectie van verwoestingen in de binnenstad van Middelburg, zomer 1940. Zeeuws Archief, HTAM A-1616

  • Verwoeste huizen rond de Markt in Middelburg, zomer 1940. Zeeuws Archief, HTAM-A-1698II

  • Verwoeste binnenstad van Middelburg, zomer 1940. Zeeuws Archief, HTAM A-1709

  • Verwoeste binnenstad van Middelburg, zomer 1940. Zeeuws Archief, HTAM-A-1710

    In Nederland stonden deze traditioneel herbouwde panden jarenlang niet in een hoog aanzien. In de krant Trouw van 5 mei jongstleden pleit architect Wessel De Jonge voor meer waardering van wederopbouwarchitectuur. In het artikel legt Marieke Kuipers, emeritus hoogleraar Cultureel Erfgoed, uit waarom sommige bestuurders en architecten niet kozen voor het modernisme maar voor een traditionele stijl, zoals in Middelburg gebeurde.

    Kuipers: “Er werd gekozen voor een intelligente reconstructie. De stad moest weer aantrekkelijk worden voor de burgers en toeristen”. Volgens haar is door de keuze voor een gematigde wederopbouwstijl de herkenbaarheid van de oude stad teruggekomen. “Dat is zo goed gelukt dat men het bombardement bijna vergeten is.” Dat is geen Zeeuws conservatisme, meent zij. “Het is een visie, men hechtte aan continuïteit en het eigen karakter. Men dacht dat dat heilzaam was voor de inwoners. Je geeft mensen terug wat ze kwijt zijn geraakt. Dan voelen ze zich minder verloren. Harmonische stadsbeelden verzachtten het oorlogsleed.”

    Lees het artikel van Harmen van Dijk in Trouw: Moet de wederopbouwarchitectuur tegen de vlakte? Niet doen, zegt deze architect.

    • Marktplein wederopbouw en aanleg Plein 1940

    • Marktplein na herbouw

    • Nieuwe Burg herbouw

    • Herbouw aan de Nieuwe Burg te Middelburg, 1942. Zeeuws Archief, HTAM-B-504

    • Nieuwe Burg na herbouw

      Wederopbouw van Middelburg

      Lees over de herbouw en over de tijdelijke stad met noodwinkels.

      /zeeuwse-verhalen/tweede-wereldoorlog/de-wederopbouw-van-middelburg/

      Het Vergeten Bombardement

      Lees meer over wat er gebeurde op 17 mei 1940 in Middelburg en de herdenking in 2010.

      /zeeuwse-verhalen/tweede-wereldoorlog/de-verwoesting-van-middelburg-op-17-mei-1940/

      Middelburg Verwoest en Herbouwd

      Het Zeeuws Archief maakte voor iedereen, en voor jongeren in het bijzonder, het webproject Middelburg Verwoest en Herbouwd.

      /themapagina/middelburg-verwoest-en-herbouwd/

      Visie op wederopbouwarchitectuur

      Lees in dagblad Trouw het artikel van Harmen van Dijk: Moet de wederopbouwarchitectuur tegen de vlakte? Niet doen, zegt deze architect.

      www.trouw.nl