Foto's in het archief van scheepswerf De Schelde

Ron van Maanen, senior informatiebeheerder

Het archief van de Koninklijke Maatschappij De Schelde herbergt een schat aan foto’s uit de jaren 1875-1970. Het bewerken van de beelden kost echter tijd, heel veel tijd.

Het gemeentearchief Vlissingen beheert al enkele jaren het directiearchief van de scheepswerf Koninklijke Maatschappij De Schelde 1875-1970 en het ‘grote’ foto- en negatievenarchief van dezelfde werf. Om een idee te krijgen van de omvang van dat fotografie-archief: we praten over meer dan 100.000 foto’s en negatieven. Zo zijn er enkele tienduizenden glasnegatieven bewaard. Van de eerste veertig jaar van het bestaan van De Schelde zijn helaas niet zoveel foto’s aanwezig.

Bouw van de Batavia door de Koninklijke Maatschappij De Schelde in opdracht van de Koninklijke Rotterdamse Lloyd. Opdracht van 15 mei 1882, tewaterlating op 7 april 1883, oplevering 30 juni 1883. Foto: C.W. Bauer. Zeeuws Archief, Beeldbank Vlissingen inv.nr 27229.

Om deze rijke bron optimaal te kunnen gebruiken, zal nog heel wat werk verzet worden. Zo moet bijvoorbeeld de eerste serie glasnegatieven daterende van voor de Tweede Wereldoorlog gereinigd en gescand worden.

Dat reinigen moet én secuur én heel voorzichtig gebeuren. Niet alleen omdat glas breekbaar is en vanwege het gevaar voor krassen. Het negatief dat gehecht wordt aan het glasnegatief is ook kwetsbaar, gemakkelijk te beschadigen en gevoelig voor vocht en temperatuurwisselingen.

Op het archief hebben we enkele voorbeelden wat vocht en temperatuur kunnen aanrichten. Het lijkt wel alsof een slang zijn oude huid verliest. Het negatief komt los van de glasplaat, te beginnen vanaf de randen, het krult om en scheurt. Een niet omkeerbaar proces. Het verschil met de slang is echter dat deze blijft leven, het glasnegatief is ten dode opgeschreven.

Na het reinigen kunnen de negatieven gescand worden bij daarin gespecialiseerde bedrijven. De volgende stap is aanpassing van de bestaande beschrijvingen: wat en wie staan erop, wat gebeurt, welk jaar etc. En dan – eindelijk – kunnen de resultaten digitaal aan het publiek worden gepresenteerd.

Het gaat stap voor stap, en nooit snel genoeg, niet naar onze zin en niet naar de zin van het publiek, maar het eindresultaat zal er naar zijn. Een fotoarchief niet alleen van belang voor Vlissingen of Zeeland, neen, wereldwijd! De Schelde bouwde niet alleen voor Nederlandse rederijen, maar vanaf het begin ook voor het buitenland, bijvoorbeeld na de Tweede Wereldoorlog diverse schepen voor Rusland en Ghana.

Voor degenen die niet kunnen wachten, het gemeentearchief heeft zelf een schitterend fotoarchief met meer dan 50.000 foto’s van straten, mensen, gebouwen en natuurlijk ook schepen.