99 jaar oud rijbewijs van Nicolaas van Eekelen terug in Vlissingen

Ron van Maanen, senior informatiebeheerder

Een niet weg te denken verschijning in onze samenleving. Liefkozend en bespottend aangeduid als de heilige koe. We hebben het over de auto. Alsof ie al eeuwen lang rijdt. Onlangs keerde het 99 jaar oude rijbewijs van Nicolaas van Eekelen terug in Vlissingen.

Bijna elke gezin heeft er wel een of soms zelfs meer. En hebben gezinsleden geen auto dan hebben ze vaak wel al het rijbewijs. En daarover gaat nu dit stukje. Als geboortejaar wordt 1885 genoemd, zij het met voorgangers. In Nederland werd in 1897 voor het eerst een auto gebouwd, namelijk een Eysink. De eerste auto’s leken meer op (open) koetsen, alleen de paarden ontbraken.

Auto’s waren in de beginjaren alleen voor de elite/rijken bestemd, voor de gewone man kwam de doorbraak en de kans op een eigen auto toen de massaproductie op gang kwam. Het beroemde T-fordje is hiervan het voorbeeld.

Al snel werd duidelijk dat met de komst van auto’s en motorrijwielen de veiligheid op straat in het gedrang kwam. Naar goed Nederlands gebruik moest alles in voorschriften worden vastgelegd. In de verkeerswet van 30 december 1916 stond bijvoorbeeld dat je 16 jaar oud moest zijn wilde je motor gaan rijden en 18 jaar voor auto’s.

Ook was er al sprake van een vorm van kentekenregistratie. Er werden zogenaamde nummerbewijzen uitgegeven, in de provincie Zeeland werd het nummer afgegaan door de letter ‘K’. Als je de weg opreed, diende je op de auto of motor dat nummer goed zichtbaar (op een donkerblauwe achtergrond) te tonen. Werd je aangehouden door de politie, dan moest de bestuurder rijbewijs en nummerrijbewijs overleggen.

De eerste Vlissingense en de vijfde Zeeuwse auto in 1898, eigenaar P. van Beers, Prinsenboschje K300. De auto is van het Duitse merk Stoewer. Zeeuws Archief (Gemeentearchief Vlissingen FA 45745).

Wanneer de eerste auto Vlissingen aandeed, weten we niet. We weten wel wanneer voor het eerst een auto in Vlissingen werd geregistreerd. Dat was in 1898, het vijfde kenteken in de provincie Zeeland. Het mooie is dat in onze beeldcollectie zelfs een foto van deze auto bewaard is gebleven.

Rijbewijs van Nicolaas van Eekelen, afgegeven op 27 januari 1916 in Middelburg. Zeeuws Archief (GA Vlissingen).

Via de heer Marco Neroni kwam een rijbewijs en een nummerrijbewijs, beide afgegeven op 27 januari 1916 aan Nicolaas van Eekelen in ons bezit. Het nummerbewijs geeft jammer genoeg niet aan of het om een auto of om een motor gaat. Wat wel duidelijk is, is dat het aantal gemotoriseerde voertuigen geregistreerd in Zeeland nog steeds vrij laag was, gelet op het nummer K1117.

In het bevolkingsregister staat een Van Eekelen vermeld voor 1916. Het gaat om de metaaldraaier (bankwerker) Nicolaas van Eekelen, geboren op 3 augustus 1887 in Bergen op Zoom. Op 2 april 1907 vestigde hij zich in Vlissingen komende uit zijn geboortestad. Hij was echter al op 3 september 1906 aangenomen bij de Kon. Mij. De Schelde tegen een uurloon van 14 cent. Het vak heeft hij vermoedelijk geleerd bij S. Neerings & Co. Machinefabriek te Bergen op Zoom. [1]

Nummerbewijs voor K1117 afgegeven aan Nicolaas van Eekelen, 27 januari 1916. Zeeuws Archief (GA Vlissingen).

Op 14 september 1910 kwam ook Antonetta Louisa Johanna Hoornick vanuit haar geboorteplaats ’s Heerenhoek in Vlissingen wonen. Beiden zijn op 31 augustus dat jaar in haar geboorteplaats getrouwd. Op 10 november 1945 overleed Nicolaas in zijn woonplaats Vlissingen. Op 13 december verscheen in de Provinciale Zeeuwse Courant een advertentie waarin de nabestaanden hun dank betuigden voor alle condoleances, in het bijzonder die van het personeel van de Kon. Mij. De Schelde.

Jammer genoeg is de nummerregistratie van de provincie Zeeland voor zover bekend grotendeels verloren gegaan. Zo kunnen wij (nog) niet aangeven wat de bewuste K1117 was. Nicolaas behoorde niet tot de bourgeoisie van Vlissingen. De eerste gedachten gaan daarom uit naar een motorrijwiel en niet naar een auto. Ten tijde van de afgifte van de rij- en nummerbewijzen is hij werkzaam als slijper bij de draaierij in de Machinefabriek tegen een uurloon van eerst 29 cent, later dat jaar met 2 cent verhoogd.