Het oudste archiefstuk
Het oudste archiefstuk in het Zeeuws Archief is het ‘charter van Hoogelande’. Dit een perkamenten akte van de bisschop van Utrecht. De akte is geschreven in het jaar 1189 en is daarmee het oudste archiefstuk in het Zeeuws Archief.
De stichtingsakte van de kapel van Hoogelande
De stichtingsakte van de kapel van Hoogelande is een akte op perkament uit 1189. Daarin geeft bisschop Baldwinus van Utrecht (Trajectum) de parochianen van Westmonster die in Hoogelande wonen toestemming om daar een parochiekerk te bouwen. Aan de akte hing het zegel van de bisschop. Dat gold als zijn handtekening. Het zegel van de bisschop is helaas verloren gegaan.
De stichtingsakte van de kapel van Hoogelande uit 1189 is het oudste archiefstuk in het Zeeuws Archief.
Bekijk een beeldvullende afbeelding en de letterlijke transcriptie (de originele tekst in het Latijn) van het Charter van Hoogelande.
Hoogelande
Hoogelande is een gehucht op Walcheren. Het ligt ongeveer vier kilometer ten westen van Middelburg. Het dorpje ligt in de ambachtsheerlijkheid Hoogelande. Het hoorde kerkelijk bij de Middelburgse Westmonsterparochie. Die parochie hoorde weer bij het bisdom Utrecht. De Westmonsterkerk stond tot 1575 midden op de markt in Middelburg. De bewoners van Hoogelande moesten elke zondag naar Middelburg om naar de kerk te gaan.
In de twaalfde eeuw waren er ruzies ontstaan tussen de inwoners van Hoogelande en andere inwoners van Walcheren. Die ruzies liepen uit op dodelijke vechtpartijen, waardoor de dorpelingen van Hoogelande zich niet meer veilig voelden. Het gevolg was dat ze niet meer naar de kerk in Middelburg durfden gaan.
Inwoners van Hoogelande vragen om eigen kapel
De inwoners van Hoogelande beklaagden zich daarover bij de bisschop van Utrecht. Zij vroegen aan de bisschop toestemming om in hun eigen plaats een kerk te mogen bouwen, zodat ze niet meer naar Middelburg hoefden te lopen met de kans te worden overvallen. De bisschop gaf in een akte uit 1189 zijn toestemming aan de inwoners van Hoogelande om een kapel te mogen bouwen.
De kapel werd gebouwd op de kruising van de Hoogelandseweg en de Meinersweg, ten zuiden van Grijpskerke. De kapel was gewijd aan Sint Maarten, net als de Westmonsterkerk in Middelburg.
In de vijftiende eeuw werd de eenvoudige kapel vervangen door een grotere stenen dorpskerk. Dit gebouw werd in de 16e eeuw verwoest.
Wat overbleef was een ruïne van het koor.
Ruïne van Hoogelande wordt kapel
Eeuwen lang herinnerde de ruïne van het koor van de kerk van Hoogelande aan de tijd dat Hoogelande een eigen dorpskerk had. De ruïne van de kerk kwam in het begin van de twintigste eeuw in bezit van de familie Hoegen, die de heerlijkheid Hoogelande had gekocht en zich Hoegen van Hoogelande ging noemen. De ruïne van het koor van de voormalige dorpskerk werd in de jaren zestig van de twintigste eeuw herbouwd tot een kleine kapel. Deze kapel staat er nu nog steeds.
