A. den Doolaard: De tweede slag om de Nolledijk

Schrijver A. den Doolaard in dienst van de droogmaking van Walcheren

Voor Radio Oranje deed verslaggever en schrijver A. den Doolaard verslag van de droogmaking van Walcheren. In het archief van de Dienst Droogmaking Walcheren zijn radioverslagen voor Radio Oranje bewaard gebleven. Hieronder volgt het relaas van de radio-uitzending van 9 oktober 1945 – over de tweede poging het dijkgat in de Nolledijk te dichten. Walcheren komt hoe dan ook droog!, aldus de verslaggever.

In zijn radioverslag van 9 oktober, onder de titel ‘de tweede slag om het Nollegat’, vertelde Den Doolaard zijn luisteraars hoe op 24 september de nieuwe Nolledijk bij Vlissingen brak en een gat van 16 meter ontstond.

Hoe de nieuwe Nolledijk brak

Den Doolaard: “Die avond hadden ze op Middelburgs Lange Jan wel een zwarte vlag kunnen hijsen, want het scheen met de hoop om Walcheren droog te maken, voor de hele komende winter was gedaan. Het bleek dat een verschuiving was opgetreden, waardoor de zinkstukken, waarop het dijklichaam rustte, samen met een bestorting van zware steen in de diepte waren verdwenen. Er was nu geen basis meer om op te werken. De kop aan de Vlissingse kant brokkelde steeds verder af. De geul zelf werd in een etmaal 3 meter diep uitgewoeld.” De poging om het uitslijten tegen te gaan door een caisson voor de opening te laten zinken was tevergeefs.

Kwaadaardige geruchten

Opnieuw doen geruchten de ronde, maar Den Doolaard steekt die de kop in. “Allen, die bij de dichting betrokken waren geweest, waren er kapot van, ingenieurs en uitvoerders, ambtenaren en aannemers, de droogmakers van 3-hoog achter deden er een schepje bovenop door kwaadaardige geruchten te verspreiden, als zou hier sabotage in het spel zijn, om het werk te rekken en aldus meer te verdienen. Zonder mij te willen mengen in de kwestie of de aannemerswinst bij dit grote nationale werk te hoog is, wil ik toch de kwaadsprekers dit zeggen: ze verdienen aan handen en voeten gebonden in het gat te worden gesmeten. In het Gat van Veere dan; want de Nolledijk is weer dicht, alle laster ten spijt […].”

Waterbouwacrobatiek

Het gat in de Nolledijk, dat ruim 30 meter breed en meer dan 7 meter diep was geworden, werd de tweede maal op een andere manier dichtgemaakt. “Normaal wordt een dijk gebouwd van zand, klei en steen, op een matras van rijshout. Het gat in de Nolledijk […] werd gedicht met betonnen en metalen caissons, met torpedonetten, en dan ook nog met zand, steen en klei.” Volgens Den Doolaard had het plan meer met waterbouwacrobatiek te maken dan met waterbouwkunde.

Dartelende sergeant met explosief karakter

Die zaterdag, 29 september 1945, werden verschillende vaartuigen en caissons afgezonken met behulp van door Britten aangelegde springladingen. Den Doolaard over het afzinken van een caisson: “Een sergeant van de Royal Engineers dartelde over het dek heen en weer met zijn ontstekingsdraden. Al spelend met dynamiet, vertelde hij ons, dat hij niet gelukkig was in de liefde omdat hij er zo’n explosief karakter op nahield. In elk geval was zijn vakkennis prima; want toen het vuur bliksemend door de avondschemer geschoten was, zat de caisson muurvast aan de grond, recht voor het gat.”

Ergernis over bericht over chantage

De boodschap van Radio Oranje was duidelijk: Walcheren komt hoe dan ook droog. Den Doolaard sprak met lovende woorden over de werknemers, niet in de laatste plaats om kwade geruchten tegen te gaan: “En dan begint de zandzuiger zijn modderstraal uit te braken, de kraan gaat keileem meppen; rijen mannen staan op de beide koppen en smijten zware steen in de netten. Iedereen werkt als bezeten in het priemende licht van de schijnwerpers en van dat ogenblik af aan zijn er mensen op het werk, die niet meer naar bed gaan behalve zo nu en dan een uurtje op een matras in de keet. Zaterdag, zondag, maandag […].”

“Ze hebben zich blauw geërgerd die mannen aan een stukje in een van onze weekbladen. Het schreef over chantage, die op Walcheren werd gepleegd: eerst tabak, eerst kleren, anders vertikken we het. Ja zeker , dit geldt voor sommigen, maar voor hen zeker niet.”

Nollegat bij Vlissingen dicht

Dinsdagmorgen 2 oktober om 02:50 uur was het gat in de Nolledijk bij Vlissingen voor de tweede maal gedicht. Na het Nollegat bij Vlissingen werden de dijkgaten bij Westkapelle, 12 oktober, en Veere, 23 oktober, gedicht. Alleen bij Fort Rammekens bij Vlissingen stroomde nog water naar binnen en naar buiten, maar dat overstroomde ‘slechts’ 2000 hectare land.

Bookmark and Share

A. den Doolaard op Walcheren

beschrijving

A. den Doolaard is het pseudoniem van Cornelis Johannes George (Bob) Spoelstra jr. (1901-1994).
Hij zegde zijn baan van boekhouder op om te gaan zwerven door de Balkan en Frankrijk. Zijn ervaringen verwerkte hij in romans en krantenartikelen.

Al vroeg waarschuwde Den Doolaard tegen het opkomende fascisme. In mei 1940 vluchtte hij met zijn vrouw per fiets naar het zuiden. Uiteindelijk slaagden ze er in om Engeland te bereiken. In Londen werkte Den Doolaard als verslaggever bij de radiozenders De Brandaris en Radio Oranje. Na de Tweede Wereldoorlog deed Den Doolaard verslag van de droogmaking van Walcheren, waarna hij er een roman over schreef: Het verjaagde water.

Radio Oranje

Radio Oranje – 'De stem van strijdend Nederland’ – was een radioprogramma van de Nederlandse regering, die zich tijdens de Tweede Wereldoorlog in ballingschap in Londen bevond. Het programma werd aanvankelijk uitgezonden door de BBC. De uitzendingen bevatten beschouwingen op het nieuws, maar ook gecodeerde boodschappen voor het verzet in Nederland. Daarnaast wilde Radio Oranje de Nederlanders in bezet (en bevrijd) gebied een hart onder de riem steken. Zo ook reporter Den Doolaard.

Foto: “A. den Doolaard“ door Polygoon Hollands Nieuws – Cut from File:WEEKNUMMER461-HRE00013A19.ogv / Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid / NOS Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid / NOS. Licentie CC BY-SA 3.0 via Wikimedia Commons.

Uit het archief