'Zeeland Boven', zeldzame kaarten uit particulier bezit te Veere

Expositie in manifestatie ‘Koninklijke Marine 525 jaar’

PERSBERICHT 22 APRIL 2013

MIDDELBURG – Zeldzame Zeeuwse kaarten uit particulier bezit zijn het onderwerp van de expositie ‘Zeeland Boven’, die vanaf 27 april 2013 te zien is in Stadhuismuseum De Vierschaar te Veere. De kaarten belichten de cartografische en maritieme geschiedenis van Zeeland uit de tijd dat Veere als admiraliteitsstad een belangrijke rol speelde. De expositie, een onderdeel van de manifestatie ‘Koninklijke Marine 525 jaar’, is het initiatief van twee particuliere verzamelaars en is georganiseerd door het Zeeuws Archief.

De expositie is toegankelijk van zaterdag 27 april tot en met maandag 30 september 2013. Openingstijden: van zaterdag tot en met donderdag, van 13.00 tot 17.00 uur.

De expositie bestaat uit 34 zee- en landkaarten van Zeeland uit het particulier bezit van twee Zeeuwse verzamelaars. De verzamelaars hebben hun collecties gedurende enkele tientallen jaren opgebouwd en hebben voor de expositie in Veere de meest bijzondere en zeldzame kaarten geselecteerd.

Het merendeel van de getoonde kaarten stamt uit de 16e en 17e eeuw, de oudste kaart dateert uit 1482, de jongste uit 1744. Te zien zijn: historieprenten van zeeslagen, zeekaarten en landkaarten.
Behalve kaarten zijn enige archeologische vondsten uit particulier bezit en enkele objecten uit de Stadhuiscollectie Veere tentoongesteld. Uit de Stadhuiscollectie is onder andere een schilderij met een gezicht op Veere van Hendrick Cornelisz. Vroom (1566-1640) te zien.
Bij de expositie is een catalogus verschenen. Deze is uitsluitend te koop in het Stadhuismuseum, prijs: €5,-.

Zeeland letterlijk boven aan de kaart

Op kaarten in moderne atlassen wordt het noorden vaak aan de bovenkant van de kaart geprojecteerd. Dit is niet altijd het geval geweest. In de 16e en 17e eeuw werden ook kaarten met het westen boven vervaardigd. Dat werd gedaan vanuit esthetische overwegingen of omdat de kaart dan beter in het formaat van de atlas paste. De expositie toont een aantal topstukken waarbij Zeeland letterlijk en figuurlijk ‘boven’ staat.

Oudste kaart werd gedrukt van een houtblok

Aanvankelijk werden zee- en landkaarten afzonderlijk met de hand getekend en gekopieerd, dit zijn de zogenaamde manuscriptkaarten. Na de uitvinding van de boekdrukkunst werden kaarten in houtblokken uitgesneden en afgedrukt, een vorm van hoogdruk. De oudste kaart in de expositie is een houtdruk uit 1482. Daarna werd overgegaan op diepdruk met behulp van koperplaten. In de koperplaten konden gemakkelijk veranderingen worden aangebracht en bovendien gingen koperplaten lang mee.

Veere bakermat van de marine – Koninklijke Marine 525 jaar

Veere is de bakermat van de Nederlandse marine. In Veere werd op 8 januari 1488 de zogenoemde Ordonnantie op de Admiraliteit ondertekend. Hierin werd het geweld op zee aan regels gebonden. Dit was nodig om het buitmaken van schepen, in het bijzonder van vijandige of bevriende vreemde mogendheden te reglementeren.
Maximiliaan van Oostenrijk, keizer van het Duitse Rijk en heer der Nederlanden, vaardigde de Ordonnantie op de Admiraliteit uit. Sindsdien beschikten de Nederlanden over een formele, permanente organisatie van de zeestrijdkrachten. Veere was van 1488 tot 1560 de eerste Admiraliteit van de Nederlanden.
De functie van admiraal was van 1491 tot 1558 verbonden aan de heren van Veere, een bastaardtak van het Bourgondische huis. Naast de Admiraliteit in Veere was er een vice-Admiraliteit in de Vlaamse havenstad Duinkerke. Veere had een centrale ligging ten opzichte van de noordelijke en de zuidelijke Nederlanden.

Koninklijke Marine 525 jaar

De expositie ‘Zeeland Boven’ is een onderdeel van de manifestatie ‘Koninklijke Marine 525 jaar’. In Nederland zijn naast Veere, Middelburg en Vlissingen nog zeven andere Admiraliteitssteden; Rotterdam, Delft, Amsterdam, Dokkum, Harlingen, Hoorn en Enkhuizen. Ook daar wordt het 525-jarig bestaan van de marine gevierd. Naast het 525-jarig bestaan viert de marine dit jaar ook dat het precies 200 jaar geleden het predicaat Koninklijk kreeg.

Openingstijden ‘Zeeland Boven’

De expositie ‘Zeeland Boven’ is vanaf 27 april tot en met 30 september 2013, van maandag tot en met zaterdag, van 13.00 tot 17.00 uur, te bezichtigen in het Stadhuismuseum ‘De Vierschaar’, Markt 5 te Veere. Toegang € 2,- per persoon, kinderen tot en met 12 jaar gratis. Op vrijdagen is het stadhuismuseum vanwege huwelijksvoltrekkingen gesloten.

//////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Officiële opening – uitnodiging aan de pers

De burgemeester van Veere, drs. Rob van der Zwaag, opent donderdag 25 april 2013 de expositie ‘Zeeland Boven’ in Stadhuismuseum De Vierschaar te Veere. De pers is van harte welkom de uitnodiging bij te wonen. Het museum is die dag gesloten voor het publiek.
Journalisten kunnen zich aanmelden bij archivaris en conservator van het Zeeuws Archief, Peter Blom, p.blom@zeeuwsarchief.nl, telefoon 0118-678800 of 0118-506064.

14.00 uur Ontvangst met koffie
14.10 uur Welkom
14.15 uur ‘Werken met Zeeuwse kaarten’, door dr. A.P. de Klerk, historisch geograaf.
14.30 uur Muzikaal intermezzo
14.45 uur ‘Zeeuwse kaarten in Leidse verzamelingen’, door drs. D. de Vries,
voormalig conservator van de Collectie Bodel Nijenhuis, UB Leiden.
15.00 uur Opening van de expositie ‘Zeeland Boven’ door drs. R.J. van der Zwaag, burgemeester van Veere.
15.15 uur Receptie en bezichtiging van de expositie

Voor meer informatie of afbeeldingen

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Peter Blom, telefoon
Voor afbeeldingen kunt u contact opnemen met Roosanne Goudbeek, medewerker Zeeuws Archief, telefoon 0118-678800, e-mail r.goudbeek@zeeuwsarchief.nl.

Bookmark and Share