Kapitein slavenschip rekende zich rijk

PERSBERICHT
29 AUGUSTUS 2014

NEDERLAND/GUYANA – Kapitein Jan Menkenveld van het slavenschip de Eenigheid heeft in de Caraïben alle tot slaaf gemaakte Afrikanen aan boord verkocht. Hij maakt de tussentijdse balans van zijn onderneming op: 293 Afrikanen zijn verkocht en in het scheepsruim bevindt zich de lading ivoor en goud uit West-Afrika. De kapitein krijgt een bonus voor iedere slaaf die hij verkocht, in dit geval is de bonus meer dan € 11.500. Is dit anno 2014 realiteit? Nee. Maar het is wel echt gebeurd, op de dag af 252 jaar geleden.

De reis van de Eenigheid is dagelijks in het Nederlands en in het Engels via een blog op internet te volgen: www.eenigheid.slavenhandelmcc.nl en www.atlanticslavetrade.org.
Met deze online reconstructie vraagt het Zeeuws Archief aandacht voor archieven in het algemeen en voor het archief van de Middelburgse Commercie Compagnie (MCC) in het bijzonder. De MCC specialiseerde zich in de 18e eeuw in slavenhandel.

Inkoop van tot slaaf gemaakte Afrikanen

De kapitein van de Eenigheid had 326 Afrikanen gekocht aan de kust van West-Afrika, in het huidige Liberia, Ivoorkust en Ghana. Het ging om 140 mannen, 130 vrouwen, 34 jongens en 22 meisjes. (In de boeken telden de kleine kinderen jonger dan 12 of 13 jaar niet mee, hoewel zij ook aan boord waren. Er werden zelfs 3 kinderen aan boord geboren.) De kapitein noteerde de inkoopsprijs in het handelsboek: 32.624 gulden, omgerekend naar koopkracht in 2013: € 292.545.

Mensenhandel in de Caraïben

Er stierven 33 slaven aan boord. Er bleven dus 293 tot slaaf gemaakte Afrikanen over om te verkopen in de Caraïben. Die verkoop gebeurde via openbare veilingen in Berbice en Essequebo, regio’s in het huidige Guyana. In het handelsboek noteerde de kapitein de verkoopprijs: 99.981 gulden of € 896.545.
Lees de brief van de kapitein aan de directeuren over de behaalde winst, 27 augustus 1762

Bonussen

De vijf hoogste bemanningsleden verdienden ook bonussen in de vorm van slavengeld en recognitiegeld. Deze gelden bestonden uit percentages van respectievelijk de verkoop van tot slaaf gemaakte Afrikanen en de winst van de reis. In totaal werd er f 2.110, of € 20.752 aan slavengeld uitgekeerd. Van beide bonussen was meer dan de helft bestemd voor de kapitein, die meer verdiende aan deze bonussen dan aan zijn gewone salaris.

Felicitaties voor de directie

De directeuren van de MCC in Nederland ontvingen per post felicitaties voor de behaalde verkoopcijfers van hun correspondent in de Caraïben. Toch bleef het hoogst onzeker of de reis van de Eenigheid de MCC geld zou opbrengen. De slavenreis was nog niet voltooid. De slaven moesten voor een gedeelte worden betaald met suiker en andere producten van plantages. Verder had de kapitein allerlei onkosten gemaakt. Ook moest hij het schip nog veilig naar de thuishaven te zeilen. Daarna konden de lading ivoor, goud en de plantageproducten worden verkocht.
Lees de brief met felicitaties van de correspondent, 26 augustus 1762

Eerste resultaten digitalisering online

Het Zeeuws Archief digitaliseert het complete archief van de MCC (100 meter, circa 310.000 scans) en maakt de scans toegankelijk voor het publiek via internet. De eerste resultaten, meer dan 170.000 scans (inventarisnrs 1 tot en met 1100) zijn te zien in de digitale archiefinventaris van de MCC via Archieven.nl. De laatste scans worden in 2015 online gepubliceerd.

Archiefstukken over de reis en beelden van het schip in 3D zijn te zien in de volgende animatie (2:52 min.) via Youtube.

MCC in UNESCO’s Memory of the World-Register

Het archief van de MCC is uniek en wordt beheerd door het Zeeuws Archief. De UNESCO heeft het archief in 2011 op de internationale lijst van werelderfgoed voor documentaire werken geplaatst, in het ‘Memory of the World’ Register.

/ / / / / / / / / /

Meer informatie
Voor een toelichting of interview kunt u contact opnemen met: Dr J.L. (Hannie) Kool-Blokland, directeur van het Zeeuws Archief, telefoon 0118-678800, e-mail h.kool@zeeuwsarchief.nl
Voor afbeeldingen en of achtergrondinformatie over de MCC & slavenhandel kunt u contact opnemen met: Roosanne Goudbeek, telefoon 0118-678800, e-mail r.goudbeek@zeeuwsarchief.nl

Bookmark and Share