Speurtocht langs wederopbouwpanden in Middelburg

Speurtocht 4 in de serie 'Geschiedenis ligt op straat’

Wandelen door oud en nieuw Middelburg

Als je door Middelburg loopt krijg je de indruk dat je door een hele oude stad loopt. Dat is waar en niet waar. Sommige delen gaan terug tot de Middeleeuwen en in de bodem zitten nog oudere sporen verborgen. Er zijn in het centrum van de provinciehoofdstad ook moderne gebouwen te vinden. Veel ervan dateren van in en na de Tweede Wereldoorlog. Ze lijken oud, maar zijn relatief jong.

De vogel Feniks - Tekening Ramon de Nennie
De verwoeste stad
Op 17 mei 1940 werd een groot deel van de Middelburgse binnenstad door een bombardement verwoest. Prachtige monumenten waren in rook opgegaan. Er vielen gewonden en dodelijke slachtoffers. Veel inwoners raakten dakloos.

De tijdelijke stad
Direct na de ramp ondernam de gemeente actie om de puinhopen op te ruimen. Veel onvervangbare monumentenpanden gingen verloren.

Sommige gebouwen, zoals de abdij en het stadhuis, werden herbouwd. Andere panden waarvan de muurresten nog overeind stonden, zoals het Oostindisch Huis aan de Rotterdamsekaai en de Provinciale Bibliotheek in de Langedelft, werden gesloopt. Daarvoor in de plaats kwamen nieuwe gebouwen.

Tijdens de herbouw van Middelburg is ook het stratenpatroon in de oude binnenstad ingrijpend gewijzigd.

Herbouwtegel met de Middelburgse arend die als een feniks uit zijn as herrijst - Foto uit wederopbouwroute
De nieuwe stad
Heel veel wederopbouwpanden hebben in de voorgevel een herinneringstegeltje, waarop de adelaar uit het stadswapen van Middelburg als een feniks uit zijn eigen as herrijst.

Het leidfiguurtje in de speurtocht langs wederopbouwpanden in Middelburg is dan ook de vogel Feniks. Hij nodigt je uit met hem mee te gaan en vertelt over het bombardement en de wederopbouw.

In de speurtocht zijn van negen panden afbeeldingen te zien uit de periode voor de oorlog, vlak na het bombardement en na de herbouw.

Voorkant Wederopbouwroute - Ontwerp: Ramon de Nennie
Geschiedenis ligt op straat
Overal waar je loopt, overal waar je kijkt, is geschiedenis. Ieder huis, iedere straat, iedere wijk heeft zijn eigen verhaal. Vaak zijn die verhalen al eeuwen oud en soms zijn ze wat recenter. Maar elk verhaal is het waard om verteld te worden.

Een 14-jarige jongen zei, toen hij de wederopbouwroute door Middelburg had gelopen: “Nu ik weet dat in wederopbouwpanden kleine herinneringstegeltjes zitten, kijk ik vaker omhoog om te zien of ik er eentje kan ontdekken.”

Wat houdt het in
Om leerlingen op een aansprekende manier ‘anders’ te laten kijken naar de geschiedenis van Middelburg ontwikkelt het Zeeuws Archief een serie speurtochten door de stad.

Plattegrond Middelburg met verwoeste panden. Foto van bijbehorende educatieve website Middelburg verwoest en herbouwd
De aantrekkelijk vormgegeven speurtochten voeren de leerlingen langs plaatsen in de stad die verbonden zijn aan een bepaald thema en geven achtergrondinformatie daarover. Aan de hand van wat ze zien en lezen kunnen de leerlingen vragen beantwoorden. In het midden van de speurtochten is een plattegrond opgenomen waarop de route is afgebeeld. Rondom de plattegrond staan afbeeldingen van de plaatsen waarlangs de tocht gaat.

De speurtochten beginnen altijd bij het Zeeuws Archief.

Er zijn momenteel vier speurtochten verkrijgbaar:

1. Ontdekkingstocht door het VOC-verleden van Middelburg (2002, herdruk 2009).
2. Geboeid door het Zeeuwse slavernijverleden (2004, herdruk 2010).
3. Pelgrimstocht langs kloosters en kerken (2008).
4. Wederopbouwroute Middelburg herrijst uit zijn as (2010).

Voor wie is het bestemd
Primair onderwijs : midden- en bovenbouw.
Voortgezet onderwijs: onderbouw.

De nieuwe stad in aanbouw. Foto uit de wederopbouwroute
Wat heeft u eraan
Primair onderwijs
Deze activiteit sluit aan bij de kerndoelen voor ‘Oriëntatie op jezelf en de wereld’ en ‘Kunstzinnige oriëntatie’.

Voortgezet onderwijs
Deze activiteit sluit aan bij de kerndoelen voor Mens en maatschappij en Kunst en cultuur.

De leerlingen maken op een speelse manier kennis met de geschiedenis van een bepaald onderwerp en leren ‘anders’ naar hun omgeving te kijken. Ze leren tevens gebouwen en objecten in ruimte en tijd te plaatsen.

De vogel Feniks. Tekening Ramon de Nennie
Als je weet dat er op de Rotterdamsekaai zo’n mooi pand als het Oostindisch huis stond, loop je nooit meer 'zomaar’ langs die nieuwe huizen. Als je weet dat het huis op de Dam zo’n belangrijke rol speelde in de Tweede Wereldoorlog, loop je nooit meer 'zomaar’ over de Dam.

Geschiedenis ligt op straat: alles heeft een verhaal. Als je door Middelburg loopt, loop je eigenlijk door een spannend geschiedverhaal. De opzet van de speurtocht is dat leerlingen dit verhaal leren kennen en waarderen.

Wat moet u er voor doen
De speurtocht bij de receptie van het Zeeuws Archief kopen en zelfstandig uitvoeren.

Hoe lang duurt het
Ca. 1 tot 1½ uur.

Waar vindt het plaats
In de stad Middelburg, beginnend bij het Zeeuws Archief, Hofplein 16 Middelburg, 0118-678800.

Wat kost het
€ 4,00 per speurtocht.

Online onderwijsproject 'Middelburg verwoest en herbouwd’

Screenshot openingspagina onderwijswebsite Middelburg verwoest en hebrouwd Over dit thema is tevens een educatief webproject ontwikkeld: Middelburg verwoest en herbouwd. Hierin worden originele bronnen beschikbaar gesteld die een beeld geven van Middelburg tijdens de Tweede Wereldoorlog en daarna. De bronnen zijn opgeslagen in drie digitale archiefkluizen en worden thematisch aangeboden: De verwoeste stad, De tijdelijke stad en De nieuwe stad. Het online onderwijsproject over Middelburg in oorlogstijd en tijdens de wederopbouwperiode biedt verschillende verwerkingsideeën.

Contactpersoon
Anneke van Waarden-Koets, educatie@zeeuwsarchief.nl.

Bookmark and Share