Expositie Verdeeld Verleden

De expositie ‘Verdeeld verleden’ volgt het spoor van de Nederlandse slavenhandel in Zeeland, Angola en Brazilië. Fotograaf Hans van Rhoon en journalist Jeroen Junte maakten een reis langs verschillende locaties in deze gebieden en legden met foto’s en reportages vast hoe 350 jaar later in Brazilië, Angola en Middelburg verdeeld wordt omgegaan met een gedeeld verleden. Een deel van de foto’s is van 27 mei-15 september 2014 te zien in het Zeeuws Archief.

1814-2014 – Tweehonderd jaar afschaffing slavenhandel

In 2014 is het 200 jaar geleden dat Nederland de slavenhandel afschafte. Meer dan 12 miljoen mensen werden in de voorgaande vier eeuwen in Afrika als handelswaar verscheept. Het Nederlandse aandeel in deze Atlantische slavenhandel bedraagt ongeveer 600 duizend mannen, vrouwen en kinderen. De Nederlanden hielden zich onder meer bezig met de zogenoemde driehoekshandel: handelsgoederen werden in Afrika geruild tegen goud, ivoor en tot slaaf gemaakt Afrikanen. De slaven werden in de Amerika’s verkocht om te werken op de plantages. De schepen voeren met goederen van de plantages weer terug naar Europa.

Expo Verdeeld Verleden - Nederland-Middelburg, ringsteken met sjeesjes. Copyright Hans van Rhoon
Ringsteken met sjeesjes voor de Nieuwe Kerk in Middelburg. De kerk speelde een belangrijke rol in de periode van de slavenhandel.

De Nederlanden – Brazilië – Angola

In 1630 veroverde de Republiek der Verenigde Nederlanden de Braziliaanse kuststad Recife op de Portugezen. Om de suikerplantages aldaar rendabel te houden was een geregelde aanvoer van arbeidskrachten – lees: slaven – noodzakelijk. De Republiek veroverde allereerst het fort Elmina aan de West-Afrikaanse Goudkust op de Portugezen en in 1641 werd de Portugese nederzetting Luanda in het huidige Angola veroverd. Deze veroveringen vormden het begin van de driehoekshandel tussen de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, Afrika en de Nieuwe Wereld, met onder andere Brazilië, Suriname, de Antillen en Noord-Amerika. Hoewel de Nederlandse aanwezigheid in zowel Brazilië nauwelijks meer dan een kwart eeuw bedroeg – Angola werd zelfs maar acht jaar bezet – is deze koloniale periode van groot belang geweest voor de Nederlandse slavenhandel.

Expo Verdeeld Verleden - Brazilie-Olinda, optocht Maracatu. Copyright Hans van Rhoon
Een optocht van 'maracatu’ in Olinda, Brazilië. Maracatu is een lokale muziekstijl die zijn oorsprong vindt in de opzwepende ritmes van de Afrikaanse slaven.

Verdeelde omgang met een gedeeld verleden

Fotograaf Hans van Rhoon en journalist Jeroen Junte maakten in 2013 een reis langs deze oorsprong van de Nederlandse slavenhandel. Met indringende foto’s en reportages legden ze vast hoe 350 jaar later in Brazilië, Angola en Middelburg verdeeld wordt omgegaan met een gedeeld verleden.
Een klein deel van de foto-expositie is van 27 mei – 15 september 2014 te zien in het Zeeuws Archief.

Expo Verdeeld Verleden - Angola-Luanda, Forteleza de Sao Miguel, militair museum. Copyright Hans van Rhoon
Forteleza de São Miguel in Luanda. Het fort was in 1641 korte tijd in handen van de Nederlandse troepen van de West Indische Compagnie. Tegenwoordig fungeert het als Militair Museum van Angola.

De makers

Jeroen Junte is historicus en journalist (onder meer Volkskrant en het Financieele Dagblad). Hans van Rhoon is fotograaf (onder andere HP De Tijd en National Geographic Traveller).

Beiden maakten in 2007 de expositie ‘Blijvende herinneringen: een reis door het Nederlands slavernijverleden in Ghana’. Deze tentoonstelling was te zien in het Wereldmuseum in Rotterdam en aansluitend in het Afrikamuseum in Berg en Dal. Paginagrote publicaties over deze tentoonstellingen verschenen in de Volkskrant, IS, National Geographic en de gratis krant DAG. Daarnaast maakte de Wereldomroep een reportage van 20 minuten over deze tentoonstelling en wijdde op de website www.vpro.geschiedenis.nl een aparte pagina aan het onderwerp.

In 2009 maakten Junte en Van Rhoon in opdracht van het projectbureau De Nieuwe Hollandse Waterlinie en in samenwerking Uitgeverij Blauwdruk ook het boek ‘Levende Forten’ dat in 2009 verscheen.

Voor de uitvoering van het project ‘Verdeeld verleden’ kregen Hans van Rhoon en Jeroen Junte financiële steun van het Mondriaanfonds en de Stichting Herdenking Slavernij Verleden 2013 te Amsterdam.

Bookmark and Share